ลักษณะใด ควรจัดฟัน

ลักษณะใด ควรจัดฟัน กับคำถามที่ว่า ฟันอย่างนี้ ฟันเรียงตัวไม่เป็นระเบียบอย่างนี้จำเป็นต้อง จัดฟัน หรือไม่ ผู้ที่จะตอบคำถามนี้ได้ดีที่สุด คือ ผู้ที่เป็นเจ้าของฟันเพราะจะเป็นผู้ที่รู้ปัญหาอย่างแท้จริงว่า การที่ฟันเรียงตัวไม่เป็นระเบียบ มีผลอย่างไรต่อตนเอง เช่น ทำให้สุญเสียความมั่นใจ ขาดความสวยงาม หรือไม่มีประสิทธิภาพในการบดเคี้ยวเมื่อทราบความต้องการที่แท้จริงของตนเองแล้วจึงไปพบทันตแพทย์เพือขอคำแนะนำ โดยแจ้งปัญหาที่ต้องการแก้ไขอย่างตรงไปตรงมา ทั้งนี้จะทำให้ทันตแพทย์สามารถกำหนดแผนการรักษาได้ชัดเจนและผลการรักษาจะเป็นที่พอใจของคนไข้มากที่สุดอย่างไรก็ตาม พบว่าลักษณะที่มักต้องการการจัดฟันได้แก่

– ฟันห่าง

– ฟันยื่น

– ฟันซ้อนเก

– ฟันสบลึก

– ฟันสบเปิด

– ฟันล่างคร่อมฟันบน

– นิสัยที่ทำให้การสบฟันผิดปกติ

ลักษณะการเกิดการสบฟันผิดปกติ มักเกิดจากกรรมพันธุ์และสิ่งแวดล้อม

จัดฟัน : ฟันห่าง
สาเหตุ

1. พันธุกรรม เช่น การมีฟันซี่เล็ก แต่มีขนาดของขากรรไกรใหญ่ ทำให้ขนาดของฟันและขากรรไกร ไม่ได้สัดส่วนกัน

2. การกลืนที่ผิดปกติ โดยปกติแล้วในขณะที่กลืนปลายลิ้นไม่ควรถูกฟันปลายลิ้นจะต้องแตะที่เพดานปาก การกลืนที่ผิดปกติจะสังเกตได้ว่าปลายลิ้นจะดันฟันหน้า ทำให้ฟันห่างออกได้ตามแรงดันของลิ้น

3. การถอนฟันแท้บางซี่ไปและไม่ได้ใส่ฟันทดแทน ตามธรรมชาติแล้วฟันจะมีการเคลื่อนตัวตลอดชีวิต เมื่อมีการถอนฟันบางซี่ออกไปก็จะทำให้ฟันซี่ที่เหลืออยู่เคลื่อนเข้าสู่ช่องว่างที่ถอนฟันไปจะสังเกตได้เช่น ถ้าถอนฟันล่างฟันบนก็จะยื่นลงมา ถอนฟันกรามล่าง ทำให้ฟันหน้าห่าง เป็นต้น

4. การเป็นโรคปริทันต์ การเป็นโรคนี้จะทำให้มีการทำลายของกระดูกรอบๆรากฟันทำให้ตำแหน่งของฟันเปลี่ยนแปลงไปสังเกตได้จากฟันที่ค่อยๆยื่นยาว และห่างออกจากกัน

จัดฟัน : ฟันยื่น
สาเหตุ

1. พันธุกรรม

2. นิสัยดูดนิ้ว ตามปกติแล้วการที่เด็กมีนิสัยดูดนิ้วจะหายไปได้เอง แต่ถ้ายังคงมีนิสัยนี้จนถึงช่วงฟันแท้ก็จะทำให้ฟันหน้ายื่นได้

3. ขากรรไกรบนยื่น ขากรรไกรล่างเล็ก

การรักษา

การรักษาฟันยื่น ขึ้นอยู่กับสาเหตุ เช่น ฟันยื่นที่เกิดจากการมีนิสัยดูุดนิ้วควรแก้นิสัยเป็นอันดับแรก ฟันยื่นที่มีสาเหตุจากพันธุกรรม ต้องวินิจฉัยแยกความผิดปกติระหว่างตำแหน่งฟันหรือขากรรไกร ในกรณีที่เด็กมีฟันยื่นจากขากรรไกรผิดปกติอาจแก้ไขโดยตรงที่ตำแหน่งของขากรรไกร เช่น การใช้เครื่องมือควบคุมการเจริญเติบโตของกระดูกขากรรไกรบนไม่ให้ยื่นมาด้านหน้า หรือการใช้เครื่องมือกระตุ้นการเจริญเติบโตของขากรรไกรล่าง (Growth modification)การดูแลโดยใช้เครื่องมือเกี่ยวกับการเจริญเติบโต อาจเป็นผลดีคือเพื่อหลีกเลี่ยงการถอนฟันได้ เนื่องจากในกรณีที่มีความผิดปกติของขากรรไกร เมื่อเราทำการรักษาภายหลังฟันถาวรขึ้นครบ มักต้องกระทำร่วมกับการถอนฟัน เพื่อให้มีช่องว่างในการลดฟันหน้ายื่น

จัดฟัน: ฟันซ้อนเก
สาเหตุ

1. พันธุกรรม ทำให้ขนาดของฟันและขากรรไกรไม่สัมพันธ์กัน เช่น ฟันซีใหญ่หรือปกติ แต่ ขากรรไกรเล็ก เป็นต้น

2. การสูญเสียฟันน้ำนมก่อนกำหนด เนื่องจากฟันน้ำนมเป็นส่วนที่จะกันที่ให้ฟันแท้ขึ้นมา การถอนฟันน้ำนมก่อนกำหนดจะทำให้กระดูกขากรรไกรบริเวณนั้นแคบลง หรือ ฟันล้มเข้าหาช่องว่าง ทำให้ฟันแท้ไม่มีที่ขึ้น ก็เกิดฟันซ้อนเกได้

การรักษา

คนไข้ควรพบทันตแพทย์ เมื่อฟันหน้าถาวรขึ้นเรียบร้อยแล้วเพื่อวินิจฉัยความรุนแรงของฟันซ้อนเก การปรึกษาแต่เนิ่นๆอาจหลีกเลี่ยงการถอนฟันได้ โดยอาศัยการเจริญเติบโตของขากรรไกร ทำให้เกิดเนื้อที่ที่จะจัดเรียงฟันให้เรีบยได้ แต่ถ้าไม่ได้ก็อาจต้องถอนฟันแท้บางซี่เช่น ถอนฟันกรามน้อยบน 2 ซี่ ถอนฟันกรามน้อยบน/ล่าง 4 ซี่เป็นต้น ทั้งนี้ จะแตกต่างตามลักษณะกระดูกขากรรไกรและใบหน้า

จัดฟัน: ฟันสบลึก

สาเหตุ
1. พันธุกรรม

2. ฟันหน้าบางซี่หายไปแต่กำเนิดมักพบบ่อยๆว่าฟันหน้าล่างบางซี่หายไป

3. การเจริญเติบโตของขากรรไกรผิดปกติ เช่น มีการเจริญเติบโตของกระดุกขากรรไกรบนมาก และ/หรือมีการเจริญเติบโตของกระดูกขากรรไกรล่างน้อย

การรักษา

ฟันสบลึกในเด็กมักแก้ไขโดยการกระตุ้นการเจริญเติบโตของกระดูกเบ้าฟันบริเวณฟันกรามล่าง ให้มีการเจริญเติบโดในแนวดิ่งให้มากขึ้น ร่วมกับการปรับแนวฟันหน้าให้ถูกต้อง และมักหลีกเลี่ยงการถอนฟัน เนื่องจากจะทำให้มีฟันสบลึกมากขึ้นฟันสบลึกในผู้ใหญ่ มักแก้ไขโดยการปรับแนวแกนและระดับของฟันหน้าให้ถูกต้อง โดยรักษาตำแหน่งของฟันกรามให้คงที่

จัดฟัน : ฟันสบเปิด

สาเหตุ

1. การมีนิสัยผิดปกติ ได้แก่ การดููดนิ้ว การกลืนผิดปกติการหายใจทางปาก

2. พันธุกรรม ที่ทำให้มีโครงสร้างใบหน้าแบบเปิด(มักสังเกตเห็นว่าจะหน้ายาว)

3. การเจริญเติบโตในแนวดิ่งของขากรรไกรผิดปกติ

การรักษา

การรักษาการสบฟันเปิด ขึ้นอยู่กับสาเหตุ ลักษณะที่ฟันหน้าบนไม่คลุมฟันหน้าล่าง ซึ่งมีสาเหตุมาจากนิสัยที่ผิดปกติควรแก้ไขทันทีที่ตรวจพบความผิดปกติ เพื่อป้องกันผลกระทบต่อการเจริญเติบโตและตำแหน่งของขากรรไกร เช่น การใส่เครื่องมือกันลิ้นเพื่อฝึกการกลืนให้ถูกต้อง เพื่อไม่ให้ลิ้นดันฟันฟันสบเปิด ซึ่งเกิดจากการเจริญเติบโตของขากรรไกรที่ผิดปกติ ทำให้ฟันหน้าบนล่างห่างกันมาก (ตามปกติแล้วเมือกัดฟัน ฟันหน้าบนควรคลุมฟันหน้าล่างประมาณ 1-2 มิลลิเมตรในแนวดิ่ง) และรูปหน้ายาว จำเป็นต้องแก้ไข โดยการจัดฟันร่วมกับการผ่าตัดขากรรไกร เมื่อการเจริญเติบโตของใบหน้าส่วนใหญ่สิ้นสุดลงแล้ว (ในผู้ชายเมื่ออายุประมาณ 20 ปี ในผู้หญิงอายุประมาณ 18 ปี)

จัดฟัน: ฟันล่างคร่อมฟันบน

สาเหตุ

1. พันธุกรรม

2. แนวแกนฟันผิดปกติ

3. การสบกระทกบริเวณฟันเขี้ยวน้ำนมทำให้ขากรรไกรล่างมีตำแหน่งเบี่ยงเบนไปจากปกติ

4. การสูญเสียฟันหน้าบนน้ำนมไปก่อนกำหนดทำให้กระดูกบริเวณนั้้นเจริญเติบโตน้อย

5. การเจริญเติบโตหรือตำแหน่งของขากรรไกรบน-ล่างไม่สัมพันธ์กัน เช่น กระดูกขากรรไกรบนเจริญน้อยกว่าปกติแต่กระดูกขากรรไกรล่างเจริญมากกว่าปกติ เป็นต้น

การรักษา

ฟันล่างครอบฟันบนที่มีสาเหตุจากตำแหนงฟันผิดปกติ ควรได้รับการแก้ไขทันทีที่ตรวจพบความผิดปกติ เพื่อปรับแนวแกนฟันให้ถูกต้อง เพราะอาจมีผลต่อการเจริญของกระดูกขากรรไกรได้ฟันล่่างคร่อมฟันบนที่เกิดจากขากรรไกรมีตำแหน่งและ/หรือขาดที่ผิดปกติ อาจแก้ไขโดยการใช้เครื่องมือที่มีผลต่อโดยตรงต่อขากรรไกรในวัยเด็ก เช่น ควบคุมการเจริญเติบโตของกระดุกขากรรไกรล่างและ/หรือกระตุ้นการเจริญเติบโตของกระดุกขากรรไกรบนหรือแก้ไขโดยการการจัดฟันร่วมกับการผ่าตัดในวัยผู้ใหญ่

จัดฟัน : นิสัยที่ทำให้เกิดการสบฟันผิดปกติ

นิสัยที่ทำให้เกิดการสบฟันผิดปกติ ได้แก่

1. หายใจทางปาก ทำให้ฟันบนล่างไม่กัดกัน เหงือกอักเสบ โครงสร้างกระดูกมีการพัฒนาผิดปกติได้ ทำให้มีการสบฟันเปิด

2. ดูดนิ้ว ทำให้ ฟันยื่น ฟันห่าง ฟันสบเปิด

3. กัดเล็บ กัดริมฝีปาก ดูดริมฝีปาก

4. กลืนลิ้นดุนฟัน อาจทำให้ ฟันห่าง ฟันยื่น